Cynhadledd: Y Grefft o Waith Chwarae

Dydd Mercher, 23 Hydref 2019

Diwrnod o anerchiadau gan artistiaid, gweithwyr chwarae ac ymchwilwyr ac awduron ar y pwnc o plant yn chwarae, yn archwilio'r grefft o weithio gyda phlant sy'n chwarae, a'r tirwedd creadigol cyffredin creadigol a rannwyd gan artistiaid, plant yn chwarae a gweithwyr chwarae.

Mae'r digwyddiad hwn yn rhan o'r rhaglen gyhoeddus ar gyfer arddangosfa Gwaith-Chwarae Tŷ Pawb (10fed Awst – 27ain Hydref) lle cafodd yr oriel ei thrawsnewid yn lle chwarae rhyngweithiol, gan gynnwys dogfennaeth ar waith drama radicalaidd yn Wrecsam ers y 1970au, ffilm Assemble 'The Voice of Children, 'Eden' - comisiwn newydd a rhyngweithiol gan yr arlunydd Morag Colquhoun, a gweithiau celf certiau gwthio a ysbrydolwyd gan yr arlunydd Gareth Griffith.

Mae'r siaradwyr yn cynnwys yr artist Nils Norman, Penny Wilson o Enillwyr Gwobr Turner Assemble, Artist Morag Colquhoun, Gweithiwr Chwarae Colin Powell a Mike Barclay/Ben Tawil o Ludicology. Siaradwyr ychwanegol a manylion i'w cyhoeddi.

Pris tocyn: £30 (yn cynnwys cinio).

Morag Colquhoun

Rhestr o Sgyrsiau

Eden: Tropicália, celf a gwaith chwarae yng Nhgymru Brexit

Cyflwynir Morag Colquhoun ei gwaith gosod Eden, a gomisiynwyd ar gyfer GWAITH-CHWARAE fel gofod newydd o fyrfyfyr gyda phlant a gweithwyr chwarae o feysydd chwarae antur Wrecsam. Mae Eden yn ymateb i (neu hyd yn oed yn gosod prawf i) syniadau’r artist o Frasil Hélio Oiticia o amgylch cre-leisure a’r supra sensorial. Disgrifiodd Oiticia ei osodiadau fel math o fap – map o’r dychymyg ‘yr ydych yn mynd i mewn’ ond yn bwysicaf oll fel amgylchedd y mae pobl yn ei brofi drostynt eu hunain.

Yn dilyn ethos gwaith chwarae, gwnaed Eden er mwyn i blant gael eu datgymalu'n rhydd neu eu hailddefnyddio yn ystod yr arddangosfa. Dogfennwyd y broses hon gan yr arlunydd – lle’r oedd ei 'map o'r dychymyg' ei hun yn bodloni rhai'r plant. Mae hi'n ystyried os neu sut mae Eden - ynghyd â'r seilwaith chwarae a ddarperir gan y gweithwyr chwarae proffesiynol - yn llwyddo i gyflawni cynnig Oiticia ar gyfer 'feeling-participation’ neu ‘making-participation.’ Ac os felly, pam fod hyn yn bwysig? A pha ryngrannau rhwng celfyddyd a gwaith chwarae y gellid eu datgelu?


Nils Norman

Yr ardal chwarae Dinasyddol newydd

Mae ysgogiad yr ysgrifennwr anarchaidd Prydeinig Colin Ward na ddylai unrhyw feysydd chwarae fodoli o fewn dinasoedd hyd yn oed heddiw – yn ein strydoedd wedi’i llenwi a cheir – yn ymddangos yn naïf a chwintiog hiraethus. Ond gan edrych yn agosach at ddinasoedd fel Amsterdam a Copenhagen (dwy ddinas â diwylliant beicio cryf) efallai bod y freuddwyd hon yn dod yn realiti. Nid drwy gael gwared ar feysydd chwarae ond trwy uno mannau cyhoeddus a meysydd chwarae i greu ardal chwarae barhaol ar draws y ddinas.

Trafodir Nils Norman hanes y maes chwarae gan gyflwyno enghreifftiau dylunio cyfoes o ddinasoedd sy'n ceisio creu ardaloedd chwarae mwy agored a pharhaus sy'n uno'n ddi-dor â'r mannau cyhoeddus o'u hamgylch.


Colin Powell

Gwaith Chwarae yn Wrecsam… a chwarae yn yr oriel

Bydd Colin yn rhoi cyd-destun hanesyddol i waith chwarae yn Wrecsam ers 1978, gan gynnwys datblygu'r tri maes chwarae antur Y Fenter, Cwm Gwenfro a The Land. Bydd hefyd yn rhoi cyfrif uniongyrchol o ddatblygu gofod chwarae a darparu gwaith chwarae yn yr oriel yn Tŷ Pawb.


Dr Wendy Russell

Rhannu Atgofion o Meysydd Chwarae Antur: y grefft o fapio atgofion

Yn 2015-2016, cynhaliodd y tîm chwarae ym Mhrifysgol Swydd Gaerloyw brosiect ar raddfa fach i rannu atgofion oedolion o'u profiadau fel plant, staff, teuluoedd a chymunedau ar feysydd chwarae antur ym Mryste a Chaerloyw. Mae mynegi gwerth meysydd chwarae antur o hyd wedi bod yn ddyrys: yn aml mae'n rhaid i eiriolwyr siarad am sut maen nhw'n helpu i gwrdd ag agendâu polisi cymdeithasol i 'drwsio' plant ddifancoll a chreu dinasyddion i'r dyfodol; mae gweithwyr chwarae wedi ymwrthod â hyn yn reddfol ac yn angerddol yn eu gwaith.

Gweithio gyda'r cof yn gymhleth ac yn flêr. Yn draddodiadol, deellir y cof fel storfa fewnol o brofiadau, math o lyfrgell feddyliol o ddigwyddiadau sefydlog sy'n barod i'w galw'n ôl, neu gydag amser yn angof. Aethom ati mewn ffordd wahanol, gan gydnabod bod cof bob amser yn berthynol — daw i'r amlwg mewn ffurf sy'n newid yn barhaus o fod yn berthynas annatod a sefydledig gyda'r byd. Rydym o hyd yn cael ein cymysgu mewn gwe gymhleth o gysylltiadau a datgysylltiadau: lleoedd, teimladau, hanesion, yr yma-a-nawr, pobl eraill, gwrthrychau materol ac yn y blaen. 

O ystyried hyn, roeddem yn dymuno defnyddio dulliau a fyddai'n dod â'r atgofion hyn yn fyw i ddangos cymaint yr oedd y mannau hyn yn bwysig i bobl, ac yn dal i fod yn bwysig. Bydd y cyflwyniad hwn yn archwilio'r amrywiaeth o ddulliau creadigol, mwy cynrychioliadol a ddefnyddiwyd gennym i gasglu, cofnodi, dadansoddi a chyflwyno'r atgofion hynny, a bydd yn cynnwys dangos y fideo byr.


Playkx

Ar hyn o bryd Mae Penny'n gweithio gyda Assemble yn darparu gwasanaeth chwarae yn natblygiad crand Kings Cross yn Llundain. Bydd ei sgwrs yn amlinellu'r prosiect hwn, Playkx, gan fyfyrio ar sut y datblygodd y tîm y model darparu chwarae hwn, sut mae'n gweithio allan i bawb a meddwl am yr hyn sydd yn dod nesaf.

Penny Wilson


Bywgraffiadau’r Siaradwyr

Arlunydd a leolir yng nghefn gwlad Cymru yw Morag Colquhoun. Mae hi’n gweithio mewn safleoedd penodol gyda chymunedau mewn cyd-destunau amgylcheddol ac mae ganddi ddiddordeb mewn datblygu gwaith sy’n deillio o barth o ansicrwydd, cyfnewid a deialog.

Mae ganddi brofiad helaeth o ddatblygu prosiectau cyd-gynhyrchu gyda phobl ifanc, gan gynnwys y cynllun Ysgolion Creadigol Arweiniol ar gyfer Cymru gyfan a’r prosiect celf ddigidol Illumine ar gyfer Peak Cymru.   

Mae ei phrosiect Trofannolismo yn a ailddychmygu planedol o fudiad Tropicália Brasil o safbwynt y Gymru wledig. Roedd Tropicália (neu Tropicálismo) yn pylu gwrthwynebiad gwleidyddol, moderniaeth, avant-garde, diwylliant brodorol a phoblogaidd.

Fel ymchwilydd PhD yn yr Adran Gelf yng Ngholeg Goldsmiths, mae hi ar hyn o’r bryd yn gweithio gyda chymunedau Cymraeg wrth ganolbwyntio ar gymunedau yn Ne America sy’n adnabyddus iddi. Mae hyn yn datgelu materion cyffredin, gan gynnwys touristification, cynhyrchu lleol, adnoddau dŵr a newid hinsawdd.

Cafodd ei gosodiad diweddar, Eden, ei gomisiynu ar gyfer arddangosfa bresennol Tŷ Pawb GWAITH-CHWARAE, yn dathlu chwarae a meysydd chwarae antur radical Wrecsam yng Ngogledd-ddwyrain Cymru.

Morag Colquhoun


Mae Ben Tawil a Mike Barclay yn gweithio gyda’i gilydd fel Ludicology, gan hyrwyddo dealltwriaeth ehangach o chwarae plant a’r ffyrdd y gall oedolion ei gefnogi. Gyda’i gilydd mae ganddynt nifer o flynyddoedd o brofiad yn gweithio gydag ac ar ran plant yn chwarae, o ddarpariaeth yn y gymuned i ddatblygu strategol ar raddfa leol a chenedlaethol.    

Darparodd ben a Mike, gan weithio gyda Jo yn Tŷ Pawb, lawer o'r cynlluniau gweithredol ar gyfer yr arddangosfa Gwaith-Chwarae. Roedd hyn yn cynnwys hwyluso cyfarfodydd gyda phartneriaid a rhanddeiliaid, datblygu dyluniadau terfynol o ymgynghoriadau’r cysyniad, costio a chyllidebu o ran adeiladau a gofynion staffio, coladu delweddau archifol, darparu cyngor a chanllawiau polisi drwy gyfrwng cynllun gweithredol manwl, sy'n cynhyrchu asesiadau o risgiau a manteision ôl-osod, yn curadu testun ar gyfer yr arddangosfeydd ac yn cefnogi a goruchwylio'r broses adeiladu ei hun. Bydd Ben a Mike yn arwain dwy drafodaeth panel ac yn rhoi sylwadau clo ar gyfer cynhadledd 'Y Grefft o Waith Chwarae'.

Ludicology


Artist sy’n byw yn Llundain ac Amsterdam yw Nils Norman. 

Mae’n gweithio ar draws disgyblaethau celfyddyd gyhoeddus, pensaernïaeth a chynllunio trefol. Mae ei brosiectau yn herio syniadau am swyddogaeth celfyddyd gyhoeddus ac effeithiolrwydd cynllunio trefol prif ffrwd ac adfywiad ar raddfa fawr. Wedi’i lywio gan wleidyddiaeth a syniadau lleol ar systemau economaidd ac ecolegol amgen a chwarae, mae gwaith Norman yn cyfuno dewisiadau amgen iwtopaidd â dyluniad trefol cyfredol i greu beirniadaeth ddoniol o hanesion a swyddogaethau arwahanol celfyddyd gyhoeddus a chynllunio trefol. Mae’n arddangos ac yn cynhyrchu prosiectau a chydweithrediadau mewn amgueddfeydd ac orielau yn rhyngwladol.        

Mae wedi cwblhau prosiectau celf gyhoeddus fawr gan gynnwys pontydd i gerddwyr, meysydd chwarae bach a phrosiect tirlunio ar gyfer Dinas Roskilde, Denmarc. Mae wedi cymryd rhan mewn amrywiol biennale ledled y byd ac wedi datblygu comisiynau ar gyfer SculptureCenter, Dinas Long Island, NY; System Trafnidiaeth Tanddaearol Llundain, DU; Tate Modern, DU; Prifysgol Loughborough, DU; Creative Time, NYC a' r Centre d’ Art Contemporain, Geneva, Y Swistir.

Mae wedi dylunio maes chwarae ar gyfer Amgueddfa Werin Sain Ffagan yng Nghaerdydd, creu cynllun llyfrgell newydd ar gyfer Academi Gerrit Rietveld yn Amsterdam; ac mae wedi creu llen theatr newydd ar gyfer ysgol gynradd ym Mryste. Ef yw'r prif artist ar gyfer prosiect dinas Caergrawnt i ailddatblygu rhan o Trumpington, ardal ar gyrion deheuol y ddinas – gan ddatblygu elfennau chwarae, 4 pont i gerddwyr, sgriniau adar a chanfod ffordd ac yn ddiweddar mae wedi cwblhau cydweithrediad gyda 6a Architects a'r artist Gareth Jones ar ail-ddylunio'r MK Gallery yn Milton Keynes, DU, yn cynllunio mannau tu mewn a thu allan yr adeilad, façade a thirlunio.

Mae’n awdur ar bum cyhoeddiad:

Propuestas Para Una Plaza. Proposals For A Plaza. Editorial concept Fritz Haeg, Kit Hammonds and Nils Norman. Museo Jumex, Mexico City, Mexico. 2018;
Edible Park, Nils Norman. Eds. Taco de Neef, Nils Norman, Peter de Rooden, Astrid Vorstermans. Valiz, NL. 2012;
Thurrock 2015, comig a chomisiynwyd gan y General Public Agency, London, UK, 2004;
An Architecture of Play: A Survey of London’s Adventure Playgrounds, Four Corners, London, UK, 2004; and The Contemporary Picturesque, Book Works, London, UK, 2000.

O 2007-2017 roedd Nils Norman yn athro yn yr Academi Celf a Dylunio Brenhinol Daneg, Copenhagen, Denmarc, lle bu'n arwain yr Ysgol o Furiau a Gofod.

Mae bellach yn gweithio ar ei liwt ei hun fel darlithydd gwadd a siaradwr mewn ysgolion celf ac academïau yn y DU ac Ewrop.

Nils Norman


Mae Colin Powell wedi bod yn weithiwr chwarae yn Wrecsam ers 40 o flynyddoedd, gan gyfrannu at ddatblygiad Y Fenter a meysydd chwarae antur Dyffryn Gwenfro. Roedd Colin yn Gynghorydd yn Wrecsam am 9 mlynedd ac mae wedi bod yn Gynghorydd Cymuned ers 20+ mlynedd, drwy gydol ei gyfnod fel gwleidydd mae Colin wedi bod yn hyrwyddo darpariaeth chwarae a chwarae ar draws y fwrdeistref sirol a thu hwnt.

Bu Colin yn brif weithiwr chwarae ar gyfer arddangosfa Gwaith-Chwarae Tŷ Pawb, gan dreulio tri mis yn hwyluso chwarae i blant a phobl ifanc, a chynnwys ymwelwyr yn yr oriel mewn deialog am waith chwarae, ei hanes a'r amodau presennol ar gyfer chwarae plant yn y DU.

Colin Powell


Darganfyddodd Dr Wendy Russell meysydd chwarae antur am y tro cyntaf yn 1975 ac roedd wedi gwirioni. Mae hi wedi gweithio ym maes chwarae a gwaith chwarae plant byth ers hynny, fel gweithiwr chwarae, hyfforddwr, darlithydd, ymchwilydd, cefnogwr, eiriolwr ac un byddai'n tarfu ar feddylfryd synnwyr cyffredin.

Dr Wendy Russell


Fe wnaeth Penny Wilson faglu mewn i waith chwarae ar ôl gadael yr Ysgol Gelf.  Gweithiodd am sawl blwyddyn ar y Chelsea Adventure Playground, un y gwnaeth Lady Allen o Hurtwood ei ddylunio a'i adeiladu. Roedd y Maes Chwarae Antur hwn yn glomenol ac fe'i disgrifiwyd gan un o'r gweithwyr chwarae fel 'swigen o sut y gallai'r byd fod.'

Roedd hi'n Weithiwr Datblygu Gwaith Chwarae gyda’r Cymdeithas Chwarae Tower Hamlets, yn datblygu ac yn cyflawni llawer o brosiectau, yn dylunio mannau chwarae a chynlluniau cymunedol yn seiliedig ar chwarae. Am sawl blwyddyn bu'n teithio ledled UDA gyda Joan Almon a'r Cynghrair Dros Blentyndod. Mae Penny wedi bod mewn rhai ffilmiau am chwarae a gwnaeth sgwrs TedX.

Mae hi wedi ysgrifennu ychydig o lyfrau ac ambell bennod yn llyfrau pobl eraill, rhai erthyglau a darluniau o syniadau a straeon gwaith chwarae. Mae Penny wedi ymddangos mewn ychydig o ffilmiau am chwarae a gwnaeth sgwrs TedX.

Mae hi wedi ysgrifennu ychydig o lyfrau ac ambell bennod yn llyfrau pobl eraill, rhai erthyglau a darluniau o syniadau a straeon Gwaith Chwarae.

Penny Wilson